مالیات بر ارث سهام شرکت سهامی خاص | محاسبه و پرداخت + (تلفنی)

وقتی یکی از سهامداران یک شرکت سهامی خاص فوت می‌کند، سهام او از بین نمی‌رود بلکه به وراث منتقل می‌شود. با این حال، انتقال سهام به وراث به همین سادگی نیست و قوانین و تشریفات قانونی مشخصی دارد که یکی از مهم‌ترین آن‌ها، پرداخت مالیات بر ارث است. اگر شما هم در چنین موقعیتی قرار گرفته‌اید و نمی‌دانید مالیات بر ارث سهام شرکت سهامی خاص چگونه محاسبه می‌شود، به چه مدارکی نیاز دارد یا برای انتقال سهام چه مراحلی باید طی شود، ما در کنار شماییم تا در این راهنما پاسخ تمام پرسش‌های شما را بدهیم.

مالیات بر ارث سهام شرکت چیست و چه قوانینی بر آن حاکم است؟

مالیات بر ارث سهام، مبلغی است که وراث برای انتقال قانونی سهام متوفی به نام خود، مطابق قانون مالیات‌های مستقیم پرداخت می‌کنند. میزان این مالیات به عواملی مانند نوع سهام، ارزش آن و نسبت وراث با متوفی بستگی دارد. برای درک نحوه محاسبه این مالیات، ابتدا باید با قوانین و مفاهیم مرتبط آشنا شوید:

• تعریف قانونی ماترک متوفی و جایگاه سهام و اوراق بهادار در آن: در قانون، به مجموعه اموال، حقوق مالی و دارایی‌هایی که پس از فوت شخص از او باقی می‌ماند، «ماترک» گفته می‌شود. سهام شرکت‌های سهامی خاص، سهام بورسی و سایر اوراق بهادار نیز بخشی از ماترک محسوب می‌شوند و پیش از انتقال به وراث، باید وضعیت مالیات بر ارث آن‌ها مشخص شود.
• تفاوت اساسی اعمال قانون قدیم (قبل از سال ۱۳۹۵) و قانون جدید بر ارث سهام: در قانون قدیم، مالیات بر ارث، بر مبنای ارزش کل ماترک محاسبه میشد و وراث برای انتقال اموال، ابتدا باید مالیات تمام دارایی‌های متوفی را پرداخت می‌کردند. اما در قانون جدید، هر دارایی به صورت مستقل مشمول مالیات است. بنابراین وراث می‌توانند مالیات مربوط به سهام را جداگانه پرداخت کرده و برای انتقال همان دارایی اقدام کنند.
• تعریف طبقات سه‌گانه وراث در قانون مدنی و تاثیر مستقیم آن بر ضریب مالیاتی: وراث در قانون مدنی به سه طبقه تقسیم می‌شوند و میزان مالیات بر ارث نیز با توجه به همین طبقات تعیین می‌شود. وراث طبقه اول (همسر، فرزندان، پدر و مادر) مالیات کمتری نسبت به وراث طبقه دوم (پدربزرگ، مادربزرگ، خواهر، برادر و فرزندان آن‌ها) و طبقه سوم (عمو، عمه، دایی، خاله و فرزندان آن‌ها) پرداخت می‌کنند. به همین دلیل، نسبت خویشاوندی با متوفی یکی از عوامل موثر در تعیین نرخ مالیات بر ارث سهام است.

درک این مفاهیم، نخستین گام برای آشنایی با نحوه انتقال سهام متوفی است.

نرخ و محاسبه مالیات بر ارث سهام شرکتها به چه صورت است؟

نرخ مالیات بر ارث سهام برای همه شرکت‌ها یکسان نیست و با توجه به نوع شرکت و طبقه وراث تعیین می‌شود. جدول زیر، نرخ مالیات سهام شرکت‌های بورسی، فرابورسی و غیربورسی را به صورت مقایسه‌ای نشان می‌دهد.

نوع سهام	مبنای محاسبه	وراث طبقه اول	وراث طبقه دوم	وراث طبقه سوم
سهام شرکت‌های بورسی و فرابورسی	ارزش روز سهام در تاریخ فوت	۰٫۷۵٪	۱٫۵٪	۳٪
سهام شرکت‌های غیربورسی و سهامی خاص	ارزش روز سهام پس از ارزش‌گذاری	۶٪	۱۲٪	۲۴٪

مالیات بر ارث سهام شرکت سهامی خاص و شرکت‌های غیربورسی

محاسبه مالیات بر ارث سهام شرکت‌های غیربورسی نسبت به سهام بورسی پیچیدگی بیشتری دارد، زیرا ارزش این سهام در بازار مشخص نیست و باید توسط مراجع قانونی ارزش‌گذاری شود. به همین دلیل، آشنایی با نحوه ارزیابی سهام و تکالیف قانونی وراث اهمیت زیادی دارد.

• فرمول ارزیابی ارزش اسمی و ارزش روز سهم‌الشرکه در شرکت‌های مسئولیت محدود و سهامی خاص: در شرکت‌های سهامی خاص و با مسئولیت محدود، ارزش اسمی سهم یا سهم‌الشرکه لزوما مبنای محاسبه مالیات بر ارث نیست. از آنجایی که این شرکت‌ها در بورس معامله نمی‌شوند، ابتدا ارزش واقعی شرکت در تاریخ فوت متوفی با بررسی عواملی مانند دارایی‌ها، بدهی‌ها، صورت‌های مالی و ارزش روز اموال آن تعیین می‌شود. سپس با توجه به میزان سهام یا سهم‌الشرکه متوفی، ارزش واقعی سهم او محاسبه و مالیات بر همان مبنا اخذ می‌شود.
• نرخ جریمه‌ها و ضمانت‌اجراهای عدم تسلیم اظهارنامه در مهلت مقرر قانونی: بر اساس قانون فعلی، عدم تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث در مهلت مقرر، به تنهایی موجب تعلق جریمه موضوع ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم نمی‌شود. با این حال، وراثی که اظهارنامه را در مهلت قانونی تسلیم نکنند، از برخی مزایا مانند کسر دیون، هزینه‌های کفن و دفن و واجبات مالی و عبادی متوفی از ماترک محروم خواهند شد.

به دلیل تفاوت روش ارزش‌گذاری، انتقال سهام شرکت‌های غیربورسی معمولا زمان بیشتری نسبت به سهام بورسی نیاز دارد. بنابراین، تهیه مدارک و انجام مراحل قانونی در زمان مناسب، از بروز مشکلات بعدی جلوگیری می‌کند.

مراحل اداری و مدارک لازم برای انتقال سهام شرکت سهامی خاص متوفی

پس از مشخص شدن مالیات بر ارث سهام شرکتها، وراث باید مراحل قانونی انتقال سهام را طی کنند. انجام این مراحل به ترتیب، از بروز تاخیر در ثبت انتقال سهام و مشکلات حقوقی احتمالی جلوگیری می‌کند. اگرچه ممکن است جزئیات هر پرونده با توجه به شرایط متوفی متفاوت باشد، اما در اغلب موارد انتقال سهام شرکت سهامی خاص از طریق مراحل زیر انجام می‌شود:

• دریافت گواهی فوت و ثبت درخواست انحصار وراثت در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: در اولین قدم، باید گواهی فوت دریافت و درخواست انحصار وراثت ثبت شود تا وراث قانونی و سهم‌الارث هر یک مشخص شود.
• تنظیم و تسلیم اظهارنامه مالیاتی مخصوص ماترک (موضوع ماده ۲۶ قانون مالیات‌های مستقیم): مطابق ماده ۲۶ قانون مالیات‌های مستقیم، وراث باید اطلاعات مربوط به ماترک، از جمله دارایی‌ها، بدهی‌ها و مدارک موردنیاز را در قالب اظهارنامه مالیات بر ارث به اداره امور مالیاتی ارائه کنند.
• ارزیابی رسمی دارایی‌ها و پرداخت مالیات جهت اخذ گواهی ماده ۳۴: پس از ارائه اظهارنامه، سازمان امور مالیاتی، ارزش سهام متوفی را بررسی و مالیات آن را تعیین می‌کند. پس از پرداخت مالیات، مطابق ماده ۳۴ قانون مالیات‌های مستقیم، گواهی لازم برای انتقال قانونی سهام صادر می‌شود.
• ثبت صورتجلسه مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت سهامی خاص جهت نقل و انتقال قهری سهام: پس از انجام مراحل مالیاتی، مجمع عمومی فوق‌العاده شرکت تشکیل و صورتجلسه انتقال قهری سهام به وراث تنظیم و تصویب می‌شود. این صورتجلسه یکی از مدارک لازم برای ثبت تغییرات در اداره ثبت شرکت‌ها است.
• مراجعه به اداره ثبت شرکت‌ها جهت ثبت نهایی آگهی تغییرات صاحبان سهام: در آخرین مرحله، صورتجلسه و سایر مدارک به اداره ثبت شرکت‌ها ارائه می‌شود تا انتقال سهام به نام وراث به صورت رسمی ثبت شود.

رعایت ترتیب این مراحل اهمیت زیادی دارد، زیرا ثبت انتقال سهام، منوط به تکمیل تشریفات مالیاتی و ارائه مدارک قانونی است.

لیست مدارک ضروری جهت ارزیابی و اخذ مفاصاحساب مالیاتی سهام شرکت

‌برای ارزیابی سهام و دریافت مفاصاحساب مالیاتی، ارائه مدارک کامل الزامی است که شامل موارد زیر هستند:

• گواهی انحصار وراثت، سند تاسیس و آخرین روزنامه رسمی تغییرات شرکت: این مدارک برای احراز هویت وراث، بررسی وضعیت حقوقی شرکت و شناسایی سهام متوفی موردنیاز هستند.
• ترازنامه مالیاتی، صورت‌های سود و زیان و لیست سهامداران شرکت سهامی خاص در زمان فوت: این اسناد برای ارزش‌گذاری سهام، بررسی وضعیت مالی شرکت و محاسبه مالیات بر ارث مورد استفاده قرار می‌گیرند.

پیش از مراجعه به اداره امور مالیاتی یا اداره ثبت شرکت‌ها، از کامل بودن مدارک اطمینان حاصل کنید، زیرا نقص مدارک یکی از رایج‌ترین دلایل طولانی شدن فرآیند انتقال سهام است.

معافیت‌های قانونی مالیات بر ارث سهام شرکت سهامی خاص و اوراق بهادار

اگر چه اصل بر این است که سهام و اوراق بهادار متوفی مشمول مالیات بر ارث هستند، اما قانون در برخی موارد معافیت‌ها و کسورات مشخصی را تعیین کرده است. آشنایی با این موارد می‌تواند در کاهش مالیات قابل پرداخت موثر باشد:

• بررسی معافیت‌های موضوع ماده ۲۴ قانون مالیات‌های مستقیم در رابطه با اوراق مشارکت و صکوک: مطابق ماده ۲۴ قانون مالیات‌های مستقیم، برخی اوراق بهادار مانند اوراق مشارکت و صکوک، در صورت احراز شرایط قانونی، از مالیات بر ارث معاف هستند. بنابراین، وراث برای انتقال این اوراق، مشمول پرداخت مالیات بر ارث نخواهند بود.
• شرایط کسر هزینه‌های کفن و دفن، واجبات مالی و بدهی‌های متوفی از ارزش کل سهام: در صورتی که وراث اظهارنامه مالیات بر ارث را در مهلت قانونی تسلیم کنند و مدارک لازم را ارائه دهند، هزینه‌های کفن و دفن، واجبات مالی و عبادی و همچنین بدهی‌های قابل اثبات متوفی، مطابق قانون از ماترک کسر و سپس مالیات بر ارث بر مبنای ارزش باقیمانده محاسبه می‌شود.

معافیت‌ها و کسورات قانونی تنها در شرایطی قابل اعمال هستند که مدارک و مستندات موردنیاز به سازمان امور مالیاتی ارائه شود.

تفاوت نحوه محاسبه مالیات بر ارث در شرکت‌های سهامی عام و سهامی خاص

اگرچه مالیات بر ارث سهام در هر دو نوع شرکت بر اساس قانون مالیات‌های مستقیم محاسبه می‌شود، اما تفاوت در نحوه ارزش‌گذاری سهام باعث می‌شود شیوه محاسبه مالیات در شرکت‌های سهامی عام و سهامی خاص یکسان نباشد.

مبنای ارزش‌گذاری سهام برای محاسبه مالیات در شرکت‌های عام و خاص

در شرکت‌های سهامی عام، ارزش سهام بر اساس قیمت روز آن در بازار سرمایه تعیین می‌شود. اما در شرکت‌های سهامی خاص، به دلیل معامله نشدن سهام در بورس، ارزش آن با بررسی دارایی‌ها، بدهی‌ها، صورت‌های مالی و ارزش واقعی شرکت در تاریخ فوت متوفی تعیین می‌شود.

نحوه اعتراض به برگ تشخیص مالیات تعیین‌شده برای سهام متوفی

اگر وراث نسبت به ارزش‌گذاری سهام یا مبلغ مالیات تعیین‌شده اعتراض داشته باشند، می‌توانند در مهلت قانونی نسبت به برگ تشخیص مالیات اعتراض کنند و درخواست رسیدگی مجدد بدهند.

گام‌های قانونی اعتراض در هیئت‌های حل اختلاف مالیاتی

اگر اداره امور مالیاتی با اعتراض وراث موافقت نکند، پرونده برای رسیدگی به هیئت حل اختلاف مالیاتی ارجاع می‌شود. وراث می‌توانند مدارک، مستندات و دلایل خود را به هیئت ارائه کنند تا ارزش‌گذاری سهام و مالیات تعیین‌شده دوباره بررسی شود. در نهایت، هیئت با بررسی مدارک، رای خود را مطابق قانون صادر می‌کند.

محاسبه و تنظیم اظهارنامه مالیات بر ارث سهام شرکت از الو کافی نت

اگر برای محاسبه مالیات بر ارث سهام شرکت، تکمیل مدارک یا انتقال سهام متوفی به راهنمایی نیاز دارید، کافیست از طریق واتساپ، تلگرام، بله، ایتا 09335165845 مدارک موردنیاز خود را در اختیار کارشناسان الو کافی نت قرار دهید، تا کارشناسان مجموعه شما را در تمام مراحل راهنمایی کنند.

جمع‌بندی

انتقال سهام شرکت سهامی خاص پس از فوت سهامدار، تنها به تعیین وراث محدود نمی‌شود و مستلزم انجام تشریفات مالیاتی و ثبتی متعددی است. آشنایی با نحوه محاسبه مالیات بر ارث، مدارک موردنیاز، مراحل انتقال سهام و معافیت‌های قانونی، به وراث کمک می‌کند تا این فرآیند را با سرعت و اطمینان بیشتری طی کنند و از بروز تاخیر یا مشکلات حقوقی جلوگیری شود. اگر برای تکمیل اظهارنامه مالیات بر ارث، تهیه مدارک، محاسبه مالیات یا پیگیری مراحل اداری انتقال سهام به راهنمایی نیاز دارید، کارشناسان کافی نت انلاین الو کافی نت آماده‌اند تا در تمام مراحل، خدمات لازم را به شما ارائه دهند.